BELEDİYE BÜTÇELERİNDEN AMATÖR SPOR KULÜPLERİNE YARDIM YAPILMASI

 GİRİŞ

Günümüzde birçok belediye sporu teşvik etmek ve özendirmek, gençlere yeni hobiler ve meşgaleler kazandırmak adına gençlik ve spor kulüpleri kurulmasına öncülük etmekte, kurulmuş olanlara da destek sağlamaktadırlar. Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği kapsamında kurulan ve örgütlenen bu kulüpler, başlangıçta dernek statüsünde iken 08.07.2022 tarih ve 31890 s. Spor Kulüpleri Ve Spor Anonim Şirketleri Tescil Yönetmeliği ile yapılan değişiklikle yeni bir vizyon getirilmiş, dernekler hukukuna tabi olmaksızın “kulüp” statüsünde müstakil bir yapı oluşturulmuştur. Aynı zamanda kulüplerin profesyonel branş olsun olmasın şirketleşmesinin de önü açılmıştır. Bu şekilde gelir getirme faaliyetlerinin de önü açılmış ve kazanç sağlama güdüsüyle kulüplerin niteliklerinin artması amaçlanmıştır.

Gençlik ve Spor kulübü sayısıyla ilgili veriler Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından yayınlanmış olup, son güncel veriler 2018 yılına aittir. Buna göre ülkemizde 15.828 kulüp bulunmakta; bunların 5'i askeri, 1.052'si müessese, 896'sı okul, 13.399'u spor kulübü ve 476'sı ihtisas spor kulübüdür.

Yine de birçok mahalli gençlik ve spor kulübü faaliyetlerini kendi öz gelirleriyle sürdürmekten çok uzaktalar. Birçoğu maddi desteğe, sponsorluk anlaşmalarına muhtaçlar. Bu alanda en büyük destekçileri ise Gençlik ve Spor Bakanlığıyla birlikte yerel yönetimler. Ancak bu yardımların sınırları ve kapsamı bazen bilinçli olarak bazen de bilmeden aşılmakta; kamu maliyesinin temel prensiplerine aykırı biçimde doğrudan gelir tahsisine dönüşmektedir.

Belediyelerin dernek, vakıf, birlik, kulüp vs. gibi teşekküllere yapacağı yardımın sınır ve çerçevesi hakkında temel yasal düzenlemeler sırasıyla aşağıda verilmiştir.

1-      1-5018 S. KAMU MALİ YÖNETİMİ VE KONTROL KANUNU

Bütçelerden yardım yapılması

 Madde 29- Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir. Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

2-    2-DERNEK,VAKIF, BİRLİK,KURUM, KURULUŞ, SANDIK VE BENZERİ TEŞEKKÜLLERE GENEL YÖNETİM KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİNİN BÜTÇELERİNDEN YARDIM YAPILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

Yardım yapılabilme şartları

MADDE 5 – (1) İdarelerce teşekküllere yardım yapılabilmesi için;

a) İdare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması,

b) Yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması,

c) Teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi,

ç) Teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması,

d) Teşekkülün, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan olmaması,

e) Teşekkülün, Anayasa ve kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması,

f) Teşekkülün, üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşımı veya kâr dağıtımı amacının bulunmaması, gerekir.

3-      3-7405 S. SPOR KULÜPLERİ VE SPOR FEDERASYONLARI KANUNU

Madde 21- …..

(3) Büyükşehir belediyesi, belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler, spor kulüplerinin ve spor anonim şirketlerinin profesyonel spor dallarına ve bunların profesyonel sporcularına her ne ad altında olursa olsun kaynak aktaramaz ve yardımda bulunamaz. 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi bu hükmün kapsamı dışındadır

 

4-      4-5393 S. BELEDİYE KANUNU

Madde 14-b ……

Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17 md.; Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

…..

SONUÇ

Tüm bu yasal düzenlemeleri bir arada ele alacak olursak belediyelerin amatör spor kulüplerine yardım yapabilmesinin temel şartları;

1-      Bütçede ödeneğinin ayrılmış olması

2-      Belediye ile kulüp arasında bir protokol yapılması

3-      Yardım yapılacak faaliyet konularının ortak olması (Kulübün belediyenin hizmet ve faaliyet alanları dışındaki faaliyetlerine destek verilemez. Gerçi kulübün de zaten böyle bir faaliyetinin bulunmayacağı aşikar)

4-      Yardımın tamamen kulübün sportif faaliyetlerine özgü olması

Gerekmektedir.

Son maddeye dikkat çekmek isterim. Bir kulübe bir spor müsabakası nedeniyle araç tahsisi yapılabilir, sportif faaliyetleri için tesis tahsis edilebilir, başarılı sporculara 5393 s. Belediye Kanunun 14. Maddesinin 3. Paragrafında belirtilen %o 12 parasal limitine tabi olmaksızın ödül ve hatta  harcırah bile verebilir. Ancak madde metninde geçen “gerekli desteği sağlar” ibaresi oldukça geniş bir anlam ifade etmesine karşın, kulüp faaliyet ve sportif amaçlarla doğrudan ilgisi olmayan alanlarda yardım yapılamayacağı barizdir. Nitekim kulübün faaliyetleri ile doğrudan ilgisi olmayan lokal ve gayrımenkul tahsislerin birçoğu birçok belediyede Sayıştay Denetçileri tarafından kamu zararı olarak ele alınmış, Sayıştay Dairesi tarafından yapılan yargılamalar sonucunda da kamu zararı yönünde karar çıkmış, Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından da bu karar tasdik edilmiştir.