Memur Maaş Hesabında Kullanılan Katsayılar ve Oranlar
Devlet memurlarının ifa ettikleri kamu görevinin karşılığı olarak aldıkları ücret 657 s. Devlet Memurları Kanunun kimi yerlerinde "aylık", kimi yerlerinde de "maaş" olarak ifade edilmektedir. Aylıkla ilgili en temel tanım "Aylığın ödeme zamanı ve Esasları" başlıklı 164. maddesinde geçer. Burada aylıkla ilgili olarak "Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık, geri alınmaz" denilmiş olup aylığın sadece ödeme yöntemine değinilmiştir. Yine kanunda kıdeme dayalı derece-kademe sistemi getirilmiş ve önceden uygulanan "Barem Sistemi" "Gösterge" sistemi şeklinde uygulanmaya devam edegelmiş, "Gösterge" sistemine ek olarak da derece, kademe ve ünvana bağlı "Ek Gösterge" sistemi getirilmiştir.
Maaşın Unsurları
Maaş hesabında kullanılan temel unsurları başlıca şu şekilde sıralayabiliriz.
Taban Aylık: Taban Aylık Katsayısı X 1000
Kıdem Aylık: Kıdem yılı X 20 X Aylık Katsayı (25 yılı dolduranlar için doğrudan 500 X Aylık Katsayı)
Ek Gösterge: Ek Gösterge X Aylık Katsayısı
En Yüksek Devlet Memur Aylığı: "En Yüksek Devlet Memur Aylığı" memur maaş hesabında "Tazminatlar"ın hesabında kullanılır. Bu tazminatların ne olduğu ve nasıl hesaplandığına aşağıda ayrıca değinilecektir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmeden önce Başbakanlık Müsteşarının aylığına göre hesaplanıyordu. Bu da aylık 1500 gösterge rakamı ile 8000 ek gösterge rakamının toplamının aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunuyordu.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilince Başbakanlık dolayısıyla Başbakanlık Müsteşarı kadrosu lağvedildi. 2018 yılından itibaren "En Yüksek Devlet Memur Aylığı" hesabında Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanının aylığı baz alındı. Hesapta kullanılan gösterge ve ek gösterge rakamları aynıydı.
7417 s. DEVLET MEMURLARI KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA VE 375 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN ile "Ek Gösterge" rakamlarında değişikliğe gidilmiştir. Ancak bu değişiklik "En Yüksek Devlet Memuru aylığı" hesabında dikkate alınmayacaktır. Zira anılan kanunun 22/a maddesinde "Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı kadrosunda bulunanların ek göstergesi 400 puan ilave edilmek suretiyle uygulanır. Bu ilave puan en yüksek Devlet memuru aylığı veya diğer herhangi bir mali ve sosyal hakkın hesabında dikkate alınmaz. Diğer kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz.” denilmiştir. Buna göre en yüksek devlet memur aylığı hesabı şu şekildedir.
En Yüksek Devlet Memur Aylığı= (1500+8000) X Aylık Katsayısı
Aile Yardımı: Memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 2.134, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72'nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenmektedir.
Aile Yardımı= Aylık Katsayısı X Aile Yardımı Göstergesi
Zamlar: "Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlar Hakkında Karar" ekinde yer alan I sayılı Cetvelde İş Güçlüğü, İş Riski, Temininde Güçlük ve Mali Sorumluluk Zammı şeklinde sayılmaktadır. Hesaplama şu şekilde yapılmaktadır:
Zam Tutarı= Zam oranı X Yan Ödeme Katsayısı
Tazminatlar: "Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlar Hakkında Karar" ekinde yer alan II s. Cetvelde bulunan "Özel Hizmet Tazminatı ve III s. Diğer Tazminatlar isimli Cetvelde yer alan Eğitim Öğretim Tazminatı, Din Hizmetleri Tazminatı, Emniyet Hizmetleri Tazminatı, Mülki İdare Amiri Özel Hizmet Tazminatı, Denetim Tazminatı, Adalet Hizmetleri Tazminatı şeklinde sıralanan tazminatlardır. Hesaplama yöntemi aşağıdaki şekilde yapılır:
Tazminat Tutarı= En Yüksek Devlet Memur Aylığı X Tazminat Oranı /100
Ek Tazminat: 375 s. KHK ile tanımlanmış, baz alınacak katsayılar 02.11.2011 tarih ve 666 s. Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile son halini almıştır. Buna göre ödenecek tutar aşağıdaki şekilde hesaplanır.
Ek Tazminat= En Yüksek Devlet Memur Aylığı X Tazminat Oranı /100
Makam Tazminatı: 657 s. Devlet Memurları Kanununun Ek Madde 26-a maddesinde tanımlanmış ve bu kanun ekinde yer alan IV s. Cetvelde yer alan tazminat gösterge rakamlarına göre ödenmektedir. Hesaplama yöntemi aşağıdaki şekildedir.
Makam Tazminatı= Makam Tazminat Göstergesi X Aylık Katsayısı
Temsil Tazminatı: "Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı"na istinaden, makam tazminatı alan ve makam tazminatı göstergesi 7.000 ve üzere olanlara ödenmektedir. Hesaplanması aşağıdaki şekildedir.
Temsil Tazminatı= Temsil Tazminat Göstergesi X Aylık Katsayısı
Görev Tazminatı: 13/07/2001 tarih ve 24461 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile makam tazminatı alan ve makam tazminatı göstergesi 7.000 puan ve altı olanlara ödenmektedir. Hesaplanması aşağıdaki şekilde yapılmaktadır.
Görev Tazminatı= Görev Tazminat Göstergesi X Aylık Katsayısı
Toplu Sözleşme Desteği: 375 s. KHK'nın Ek 4. maddesi ile ait olduğu işkolunda üye sayısı % 2'yi geçen ve kendilerinden üyelik kesintisi yapılan kamu görevlilerine 750 gösterge rakamının aylık katsayısı ile çarpılarak elde edilecek tutarın ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Ancak "Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme"nin 23. maddesi ile sendikanın üye sayısı alt limiti % 2'den % 1'e düşürülmüş; gösterge rakamı da 750'den 2.119'a çıkarılmıştır.
Toplu Sözleşme Desteği= Aylık Katsayı X 2.119 gösterge rakamı
Dil Tazminatı: 375 s. KHK'nin 2. maddesinde yer alan "Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca müştereken belirlenen dillerden yine bu iki kurum tarafından tespit olunan esas ve usuller çerçevesinde yapılan yabancı dil seviye tespiti sonunda her bir dil için (A) düzeyinde başarılı olanlara 1500, (B) düzeyinde başarılı olanlara 600, (C) düzeyinde başarılı olanlara 300 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı geçmemek üzere Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenecek miktarlarda aylık yabancı dil tazminatı ödenebilir." hükmü uyarınca ödenmektedir. Bu tazminat 5 yıl süreyle ödenmektedir. 5 yılın sonunda sınava girerek yeterliliği tekrar sağlamayanların seviyesi bir alt dereceye düşürülür. C seviyesinde bu süreyi tamamlayıp sınava girmeyenlerin ise tazminatları tamamen kesilir.
4.1.2013 tarih ve 28518 s. Resmi Gazetede yayımlanan YABANCI DİL BİLGİSİ SEVİYE BELİRLEME USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK'te yabancı dil tazminatı ödenecek diller Almanca, Arapça, Arnavutça, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danimarkaca (Danish), Ermenice, Farsça, Fransızca, Gürcüce, Hollandaca (Dutch), İngilizce, İspanyolca, İtalyanca, Japonca, Korece, Lehçe, Macarca, Portekizce, Rumence, Rusça, Sırpça, Ukraynaca ve Yunanca şeklinde belirlenmiştir.
Bunun yanında 11.04.1997 tarihli YABANCI DİL TAZMİNATI MİKTARLARININ TESPİTİNE İLİŞKİN ESASLAR ile bu tazminatta bir takım değişikliklere gidilmiştir. Buna göre tazminat katsayısına ilişkin A grubu için 2 farklı grup belirlenmiş, ayrıca dil tazminatının idarenin personelinin yabancı dil bilgisinden yararlanıp yararlanmayacağına göre iki farklı tazminat grubu belirlenmiştir. Buna göre güncel tazminat göstergeleri aşağıdaki şekildedir.
Dil tazminatı hesabı ise şu şekildedir.
Dil Tazminatı= Aylık Katsayısı X Dil Tazminatı Göstergesi
KESİNTİLER
Memur maaş hesabında gelir vergisi, damga vergisi ve sigorta primi matrahına esas kalemler aşağıda yer almaktadır. Ayrıca memur maaşında nafaka, icra, kefalet aidatı, kamu zararı gibi kalemler için de kesinti yapılabilmektedir.
|
|
Gelir
Vergisi |
Damga
Vergisi |
Sigorta
Primi |
|
Aylık |
Var |
Var |
Var |
|
Taban
Aylık |
Var |
Var |
Var |
|
Ek
Gösterge Aylığı |
Var |
Var |
Var |
|
Kıdem
Aylığı |
Var |
Var |
Var |
|
Ek
Tazminat |
Var |
Var |
Yok |
|
Tazminatlar |
Yok |
Var |
Var [i] |
|
Zamlar |
Yok |
Var |
Yok |
|
Makam
Tazminatı |
Yok |
Var |
Yok |
|
Temsil
Tazminatı |
Yok |
Var |
Yok |
|
Görev
Tazminatı |
Yok |
Var |
Yok |
|
Yabancı
Dil Tazminatı |
Yok |
Var |
Yok |
|
Aile
Yardımı |
Yok |
Yok |
Yok |
|
Sendika
Ödeneği |
Yok |
Var |
Yok |
[i] 5510
s. Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa tabi memurlar için
kesilmekteyken 5434 s. Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabi
memurlar için ise bu kalemden sigorta primi kesilmeyip ek göstergelerine
karşılık gelen oranların en yüksek devlet memur aylığıyla çarpımı sonucu bulunacak
tutar matraha dahil edilerek kesinti yapılır.
Yorumlar
Yorum Gönder