BELEDİYE SPOR KULÜPLERİNDE ŞİRKETLEŞME SÜRECİ

 Amatör spor kulüpleri daha önceleri 5253 s. Dernekler Kanunu ve 25869 s. Resmi gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğine göre yapılanmaktaydı. Örgütlenme yapısı 5253 s. Dernekler Kanununa göre yürütülmekteyken, sportif faaliyetlere ilişkin hususlar ise Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğine ve ilgili sportif dalların federasyon tüzüklerine göre yürütülmekteydi. Yani esas olarak amatör spor kulüpleri tüzel kişiliklerini “dernek” olarak kazanmaktaydılar. Bunun yanında  3289 s. Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun ile profesyonel spor dallarına şirketleşme imkanı da verilmekteydi. 22/4/2022 tarihinde yürürlüğe giren 7405 s. Spor Kulüpleri Ve Spor Federasyonları Kanunu ile spor kulüpleri “dernek” statüsünden çıkarılarak “spor kulübü” olarak yeni bir tüzel kişilik türü ihdas edilmiş oldu. Bununla spor kulüplerinin kendilerine özgü sorunlarına kendilerine özgü çözümler sağlanmasına izin verecek bir yapılanma oluşturulması amaçlanmaktadır. Ayrıca aynı kanunla daha önceden profesyonel kulüplere tanınan şirketleşme hakkı tüm spor kulüplerine tanınmış oldu.

Nihai olarak spor kulüplerinin tescili için başvurular Gençlik ve Spor Bakanlığının taşra teşkilatlarında bulunan  “Gençlik ve Spor hizmetleri Müdürlükleri”ne yapılmakta, ilgili liglere takım tescili ise ilgili federasyonu tarafından yapılmaktadır.  

SPOR KULÜPLERİNİN FİNANSMANI

Spor kulüpleri için başlıca finansal kaynaklar ayni ve nakdi sermaye, bağışlar ve ticari gelirlerdir. 5393 s. Belediye Kanununun 14. Maddesi ile önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçmeyecek tutarda nakdi yardım yapılabileceği de hüküm altına alınmaktadır. Ayrıca aynı kanunun devamında “Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir.” hükmüne yer verilerek amatör spor kulüplerine yapılabilecek yardımın kapsamı genişletilmiştir. Yine 193 s. Gelir Vergisi Kanununun 89/3. Maddesine göre sponsorluk harcamalarının; amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için % 50’si gelir vergisi matrahından indirilmesine izin vermekte, böylece spor kulüplerine özel sektörün de bağış ve destekte bulunmasını teşvik edilmeye çalışılmaktadır.

Her ne kadar özel hukuk kişilerinin bağış ve yardımları teşvik edilmeye ve yahut spor kulüplerine girişimcilik ruhu katılmaya çalışılsa da uygulamada özellikle Anadolu’da birçok kulüp belediye desteğiyle ayakta durmaktadır. Gerçekten de 2024-2025 sezonu Voleybol Efeler Liginde 14 takımın 5’i, Sultanlar liginde de 14 takımın da 5’i “belediyespor” ünvanıyla faaliyet göstermektedir. Hentbolda da durum farklı değildir. Erkekler 1. Ligde 12 takımın 4’ü, Kadınlar 1. Liginde de 10 takımın 7’si “belediyespor” ünvanıyla faaliyet göstermektedir.

Kulüplerin şirketleşmesi bağış toplamalarına engel teşkil de etmemektedir. Yani bir spor kulübü sermayesinin tamamı belediyeye ait olacak şekilde şirketleşecek olursa hem 5393 s. Belediye Kanununun % 12’si oranında nakdi yardım alabilecek, hem de belediye nakdi ve ayni sermaye koymak suretiyle kulübe finansal destek sağlayabilecektir.

SPOR KULÜPLERİNİN TAŞINMAZ YÖNETİMİ

Spor kulüpleri tüzel kişilikleri bünyesinde taşınmaz edinebilirler. Eğer kulüp şirketleşmemişse taşınmaz edinme bağış, satın alma veya kiralama yoluyla olmaktadır. Ancak kulüp şirketleşme sürecini tamamlamışsa bu yolların yanında “aynî şirket sermayesi” olarak da taşınmaz edinebilir. Uygulamada her ne kadar belediyeler ile yapılan 5393 s. Belediye Kanununun 75-c maddesi kapsamında yapılan ortak hizmet projeleri ile spor kulüpleri belediye taşınmazlarını kullanım haklarını edinseler de birçok Sayıştay yargılamasında bu durum “ortak hizmet”ten çok taşınmaz tahsisi olarak değerlendirilmiş ve Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis Ve Devri Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle “kamu zararı” olarak hüküm verilmiştir. Diyelim kulüp belediye taşınmazını kiralayacak olsun; bu durumda da işlem 2886 s. Devlet İhale Kanununa göre yapılmalıdır. Çünkü belediye taşınmazlarının spor kulüplerine kiralanmasına ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır. İşte bu sorunun çözümü için spor kulübü şirketleştirilerek bedelsiz devir ve tahsis yerine “aynî sermaye” olarak belediye taşınmazlarını sermaye olarak edinebilirler.

SPOR KULÜPLERİNİN YÖNETİMİ

Spor kulüpleri zorunlu organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur. Yönetimle ilgili diğer hususlar aşağıdaki gibidir. 

• Şirketleşme olsun veya olmasın, fiil ehliyetine sahip herkes kulüplere üye olabilirler. Genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulunun oluşum ve karar alma süreçleri ilgili hususlarda Dernekler Kanunu ve Medeni Kanun hükümleri geçerlidir.
• Spor kulüpleri belirli bir spor dalına ilişkin aktif ve pasiflerini bir spor anonim şirketine sermaye olarak koyabilir veya devredebilirler.
• Spor kulübünün spor anonim şirketinde hakimiyeti bulunmalıdır. Yani eğer kulüp spor anonim şirketine sermaye koyarak katılmışsa ya çoğunluk hissesi ya da imtiyazlı hisse kulübe ait olmalıdır. Ya da eğer kulüp bir bütün olarak bir spor anonim şirketine dahil olmuşsa bu durumda da şirket sözleşmesiyle hakimiyet kulübe ait olmalıdır.
• Spor anonim şirketleri bir veya birden fazla ortak tarafından kurulabilir. Hisseler nama yazılı olmalıdır. Kulüp hariç hiçbir kimseye imtiyazlı hisse hakkı tanınamaz.
• Spor anonim şirketinin yönetimi atama ya da seçimle seçilebilecek kişi ve kişilerden oluşabilir. Atanmanın ne şekilde yapılacağı esas sözleşmede yer almalıdır.

ŞİRKETLEŞME SÜRECİ

Belediyelerin şirket kurabilmeleri 4046 s. Belediye Kanununun 26. Maddesi gereği Cumhurbaşkanlığı iznine tabidir. Bu nedenle belediyelerin doğrudan spor anonim şirketi kurması zorlayıcı bir prosedüre tabidir. Ne var ki bu sorun muvazaalı bir uygulamalı ile çözülmektedir. Öncelikle bir veya birkaç kişi şirket kurmakta, daha sonra kurulan bu şirket tüm aktif ve pasifiyle birlikte belediyeye bağış yapılmak istenmekte, 5393 s. Belediye Kanunu kapsamında da bağış şarta bağlı ise belediye meclisi, şartsız ise belediye başkanı tarafından kabul edilmekte ve ticaret sicil müdürlüğüne tescili yapılmaktadır. Şirket sözleşmesinde yönetim ve temsil kısımları belirtilmelidir.

BELEDİYE İLE KULÜP ARASINDAKİ İLİŞKİ

Belediye ve kulüp her ne şekilde olursa olsun ayrı tüzel kişiliklere sahiptir. Yönetim, finansal hesapları, taşınmaz yönetimi, personel sevk ve idaresi ayrı ayrı yürütülür. Belediye personelinin kulüpte veya tesislerinde tam zamanlı çalıştırılması uygun olmayacaktır –ki zaten mevcut durumda da uygun değildir. Bunun yanında belediye tarafından kulübe ait tesis ve işletmelere ait faturaların ödenmesi de mümkün olmayacaktır. Mevcut durumda her ne kadar kulübe ait tesis ve işletmelerin faturaları belediye tarafından ödeniyor olsa da bu durum sık sık Sayıştay raporlarında tenkit edilmek, hatta kamu zararı olarak nitelendirilmektedir.